HOORN - Op de site Binnenlands Bestuur een goed artikel over het project West-FRISland waarbij alcoholmisbruik onder jongeren wordt aangepakt. HoornGids wil u dit artikel, nu de feestdagen er weer aankomen, graag onder de aandacht brengen:
Brede aanpak alcoholmisbruik jongeren loont in West-Friesland
West-Friesland geeft topprioriteit aan alcoholmatiging onder jongeren. De resultaten zijn bemoedigend. Jongeren beginnen later met drinken, het problematische indrinkgedrag daalt en de groep die tot hun 16de niet drinkt groeit. Maar het aantal comazuipers stijgt nog steeds.
‘We zijn nationaal en internationaal een goed voorbeeld, maar we zijn er nog lang niet’, zegt burgemeester Onno van Veldhuizen (D66) van Hoorn. Ruim 40 procent van de jongeren onder de 16 in West-Friesland is nog steeds een zware drinker. Dat wil zeggen dat ze de afgelopen 4 weken minimaal één keer 5 glazen alcohol hebben gedronken. En terwijl de feestdagen nog moeten beginnen, zijn dit jaar al 41 jonge comazuipers (23 jongens en 18 meisjes, in leeftijd variërend van 13 tot 17 jaar) in het Westfriesgasthuis opgenomen - een kwart meer dan vorig jaar.
Wel is hun gemiddelde leeftijd 16,6 jaar tegen 15,6 landelijk. Dus op dat punt beweegt West-Friesland wel de goede kant op, al worden alcoholpoli’s in steden als Delft en Leeuwarden geconfronteerd met aanzienlijk minder comazuipers.
De streek rond Enkhuizen en Hoorn is berucht om excessief drankmisbruik. Dat is deels cultureel bepaald. De kermis in West-Friesland is een fenomeen. En drank hoort daarbij. ‘Als het kermis is, dan ga je door tot het gaatje’, zegt Dirk te Grotenhuis (CDA), wethouder jeugdzaken in Drechterland. ‘Het is ook cultureel bepaald dat veel ouders daar de schouders over ophaalden. Nu denkt een grote groep daar anders over, dankzij voorlichting.’
Bewustmaking van de risico’s en strengere controles op alcoholverkoop aan jongeren zijn twee van de pijlers onder WestFrisland, het project waarin de zeven gemeenten in West-Friesland met een samenhangend pakket aan maatregelen alcoholgebruik onder 12- tot 23-jarigen proberen te verminderen. Dat samen met GGD, GGZ, verslavingszorg, politie, Openbaar Ministerie, scholen, horeca, sportverenigingen en detailhandel.
Henk Eggermont (PvdA), de in 2009 overleden burgemeester van Stede Broec, stond in 2007 aan de wieg van het project. Hij wilde het tij keren, omdat overmatig gebruik van alcohol bij jongeren blijvende schade kan aanrichten aan hun hersenen. Later kwam er ook het aspect van openbare orde bij, toen tellingen van de politie uitwezen dat bijna 90 procent van het uitgaansgeweld aan overmatig gebruik van spirituele middelen was gerelateerd.
Eggermont vond het de hoogste tijd om alle aanbieders van alcohol te wijzen op hun verantwoordelijkheid, voorlichting te geven op basis- en middelbare scholen en scherper toe te zien op naleving van de wet, die voorschrijft dan geen alcohol wordt verstrekt aan jongeren jonger dan 16.
Ingebakken
‘Eggermont stak daarmee zijn nek uit. Drinken zit zo ingebakken in de West-Friese cultuur, dat het je niet in dank wordt afgenomen als je drempels opwerpt’, zegt Simon Dijkstra, projectleider van WestFrisland. ‘Je hebt echt iemand nodig, zoals nu burgemeester Van Veldhuizen, die voorop gaat in de strijd en de urgentie van de problematiek voortdurend agendeert. Ook bij de politiek.’
Het bekorten van de indrinktijd door de uiterste binnenkomsttijd in cafés van 2 uur naar middernacht te vervroegen, werd in Hoorn inzet van de gemeenteraadsverkiezingen en is teruggedraaid naar 1 uur. Van Veldhuizen ontmoet meer tegenwind.
Door mystery guests de cafés en sportkantines in te sturen is gebleken dat slechts 7 procent van de exploitanten de regelgeving naleeft. ‘Hoe dramatisch wil je het hebben?’, zegt Van Veldhuizen. ‘In Scandinavië is de score 90 procent. De keten samenwerking werkt alleen als je duidelijk naar elkaar bent over ieders verantwoordelijkheid en elkaar daarop blijft aanspreken. Inmiddels is die 7 procent gestegen naar 22 procent. Echte vorderingen kun je alleen maken als je niet opgeeft. Onze jeugd, onze toekomst, is die inspanning waard.’
Om effectief te kunnen optreden tegen de verkoop van alcohol aan jongeren onder de 16 is de Algemene Politie Verordening (APV) in Hoorn en drie omliggende gemeenten aangescherpt. Van Veldhuizen is enthousiast over de wijziging in de Drank- en Horecawet die café- en supermarktcontroles weghaalt bij de nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit, die onvoldoende capaciteit heeft, en neerlegt bij de gemeenten die intensiever toezicht kunnen houden. Hoorn en Enk huizen hebben al proefgedraaid en jongeren die overlast veroorzaakten meteen gecontroleerd op alcoholbezit en leeftijd, om vervolgens met hen in gesprek te gaan en eventuele problemen in kaart te brengen.
Probleemgroep
De jongste cijfers wijzen uit dat de groep 16- jarigen de grootste probleemgroep is. Vorig jaar werden er zeven van hen met een alcoholcoma in het Westfriesgasthuis opgenomen, dit jaar zijn het er al achttien. ‘Als ze 16 worden mogen ze niet alleen brommer rijden, ze mogen ook aan de drank en gaan helemaal los’, zegt Dijkstra. Een van de middelen die WestFrisland daartegen in stelling brengt zijn IVA-trainingen (Instructie Verantwoord Alcoholgebruik) aan vrijwilligers die in clubhuizen en sportkantines achter de bar staan. Resultaat: 44 procent van hen leeft de regels na. Landelijk is dat volgens WestFrisland maar 4 procent.
De barvrijwilligers krijgen een certificaat, dat meestal door de verantwoordelijk wethouder wordt uitgereikt om zo weer aandacht in de media te genereren. ‘De aanpak van alcoholgebruik bij de jeugd is een ingewikkeld samenspel tussen voorlichting, preventie en handhaving’, aldus Van Veldhuizen.
De voorlichting mist zijn doel niet. Recent onderzoek van Intomart wijst volgens de burgemeester van Hoorn uit dat in de West-Friese regio overmatig alcoholgebruik door de jeugd na werkloosheid als grootste probleem ervaren wordt. De leeftijd waarop een jongere voor het eerst alcohol drinkt is gemiddeld 12,9 jaar. ‘Dat was 5 jaar geleden gemiddeld 12,1 jaar, toen was deze regio echt koploper’, aldus wethouder Te Grotenhuis. ‘Het gevoel van urgentie dat dat heeft losgemaakt, bindt de partijen. Meestal verlopen samenwerkingsverbanden van deze omvang stroef en houdt de GGZ de deuren dicht voor de lokale overheid. Nu staan ze wijd open. Wil je een probleem als dit aanpakken, dan moet je dat breed doen met uniforme regels voor de hele regio.’
Om alle partijen enthousiast te houden praat burgemeester Van Veldhuizen hen regelmatig bij op basis van feiten en trends. Kan de West- Friese aanpak als model dienen voor andere regio’s? Van Veldhuizen: ‘Jawel, maar dan moeten partijen wel hetzelfde commitment hebben om met elkaar te werken als hier. Dat is een absolute voorwaarde. ’
Drankwet ‘niet betuttelend’
In de nieuwe Drank- en Horecawet die al geruime tijd klaar voor behandeling bij de Eerste Kamer ligt, moet de leeftijdsgrens voor alcohol alsnog worden opgetrokken naar 18 jaar. Die oproep doet burgemeester Van Veldhuizen van Hoorn. Het besluit van een meerderheid in de Tweede Kamer om dat niet te doen omdat dat betuttelend zou zijn en de economische bedrijvigheid van horecaondernemers schaadt, noemt hij immoreel. ‘Als samenleving heb je voor je kinderen te zorgen. Met betutteling heeft dat niets te maken.’
Volgens kinderarts Arjen Verboom, werkzaam in de alcoholpoli in Hoorn, maakt drank dommer doordat hersencellen voorgoed afsterven. Kinderen zuipen dus letterlijk hun toekomst kapot. De schade van een alcoholcoma vergelijkt hij met een klap op het hoofd van een honkbalknuppel. Van Veldhuizen: ‘Het is niet te verenigen met de kenniseconomie die we willen zijn. We laten kinderen die juist het meest kwetsbaar zijn aan hun lot over.’
‘Ferme maatregelen nodig’
Het project WestFrisland is een van de bijna 40 alcoholmatigingsprojecten in Nederland. In elke regio hebben ze een andere naam: Verzuip jij je toekomst? (Zuid-Holland-Zuid), Niks mis met fris (Rivierenland), Helder in de kop (Kop van Noord-Holland) et cetera. Ruim 200 gemeenten participeren in deze projecten en pakken in regionaal verband de problematiek rond jeugd en alcohol aan. Daarvan deden 150 tweemaal vergeefs een beroep op minister Edith Schippers (VWS) om de leeftijdsgrens voor alcohol te verhogen naar 18 jaar.
Zij vinden de gezondheidseffecten van overmatig alcoholgebruik bij jongeren dermate ernstig dat zij pleiten voor ferme maatregelen. Onder andere willen zij kunnen optreden tegen supermarkten en slijterijen die alcohol verkopen aan jongeren onder de 16. In deze zaken zou de verkoop van alcohol 1 tot 12 weken moeten worden stilgelegd. Burgemeester Gerrit Westerink (PvdA) van Schagen vindt dat jongeren onder de 16 ook strafbaar moeten zijn als ze alcohol kopen.
bron: www.binnenlandsbestuur.nl