De botsing
Op 7 juli 2019 om 08.00 uur is het precies 75 jaar geleden dat er boven Hoorn een botsing plaatsvond tussen twee B17 bommenwerpers, z.g. “Vliegende Forten”, van de 390ste Bomb Group H van de 8ste Army Air Force.
Het doel van de vlucht was om in Merseburg (Duitsland) olie-installaties te bombarderen. De oorzaak van de botsing was de turbulente luchtstroom die ontstond door een andere groep vliegtuigen die voorop vloog.
Gevolgen voor Hoorn
Er viel een niet ontplofte bom op vier huizen aan de Drieboomlaan. Eén van de bewoonsters, de 31-jarige mevrouw Kramer-Deen kwam hierbij om het leven.
Bemanning
In elk vliegtuig zaten 10 bemanningsleden. Van deze 20 man kwamen 13 bemanningsleden om het leven en zij werden begraven op de Algemene Begraafplaats aan het Keern in Hoorn. Later werden 9 bemanningsleden elders herbegraven.
Slechts 7 bemanningsleden wisten met behulp van hun parachute de ramp te overleven en al snel werden er 6 gevangen genomen door de Duitsers.
Vier van hen kwamen terecht nabij Zwaag, één langs de parallelweg tussen Bobeldijk en Wognum en de radio-operator van één van de bommenwerpers kwam in Wognum op een stuk land aan de Westeinderweg.
Het zevende bemanningslid dat de botsing tussen de twee toestellen wist te overleven was de 22-jarige sergeant Arthur F. Brown. Brown was één van de zijluik-schutters van één van de toestellen. Arthur Brown wist zich na de explosie in de lucht uit één van de neerdwarrelende brokstukken te bevrijden en kwam aan zijn parachute terecht in de buurt van Berkhout langs de spoorlijn Hoorn-Alkmaar. Hij werd niet opgemerkt door de Duitsers en kon zich die dag schuil houden tussen het riet. Na een zwerftocht van enkele dagen werd hij uitgeput en in slaap gevonden op een weiland in Hem door Alie Commandeur.
De familie Commandeur zat in het plaatselijke verzet en Arthur Brown kon zich in geen beter gezelschap wensen. Brown werkte een aantal maanden mee in het verzet, gaf wapeninstructie en was betrokken bij de “Slag om Rustenburg”, voordat hij via de illegaliteit het inmiddels bevrijde Zuiden bereikte. Terug op zijn basis in Engeland heeft Arthur Brown nog een aantal vluchten naar Duitsland gemaakt.
Monument
In 1993 kwam voor het eerst het idee om een monument ter nagedachtenis aan de 13 omgekomen bemanningsleden op te richten. De initiatiefnemers hiervoor waren Frank Leek uit Blokker en Jos de Groot uit Hoorn, die het plan toen aankaarten bij het Comité 40-45 in Hoorn.
Truus Menger, beeldhouwster en destijds ook bestuurslid van het Comité 40-45, maakte het ontwerp voor het monument. Als model hiervoor werd een stuk aluminium van een Lancaster bommenwerper gebruikt die in de oorlog in het IJsselmeer bij Andijk was neergestort en tentoongesteld werd in het oorlogsmuseum van Jan de Groot in Midwoud.
Truus Menger maakte van dit aluminium onderdeel een bronzen afdruk dat tezamen met een natuurstenen voetstuk het uiteindelijke monument werd. Op het bronzen gedeelte (dat uit twee delen bestaat) staan de 13 namen van de gesneuvelde bemanningsleden met de squadronnummers waarin de twee bommenwerpers vlogen.
Overlevenden
Vanaf 1993 tot 1995 werden contacten gelegd met de overlevenden van de bommenwerpers en leden van de veteranenvereniging van de 390ste Bomb Group (Veterans Association). Al gauw werd duidelijk dat de Amerikanen van de 390ste B.G. Veterans Association zeer geïnteresseerd waren en hebben zij met een groep van 35 mensen de onthulling van het monument en de herdenking bijgewoond.
Op 5 mei 1995 werd het monument doormiddel van het optrekken van een parachute die over het monument gedrapeerd was, en met een “Fly By” van twee historische vliegtuigen, onthuld.
In 2000 werd opnieuw een herdenking in aanwezigheid van een grote groep 390ste Bomb Group-Veteranen, georganiseerd.
Na de onthulling in 1995 hebben diverse familieleden van de bemanning van beide toestellen een bezoek aan het monument gebracht.
In 1996 kwam een kleinzoon van Lt. J. Wicker naar Hoorn en in 2004 bracht Richard H. Raab een bezoek aan het monument. Richard Raab was de zoon van Lt. Harold F. Raab, de navigator van één der toestellen. Hij was slechts een paar maanden oud toen zijn vader stierf. Zijn vader heeft Richard slechts één enkele keer in zijn armen kunnen vasthouden tijdens een kort verlof.
Tot nu toe
Ieder jaar op 4 mei rond 10.00 uur wordt er door leerlingen van de OBS De Zonnewijzer – als adoptieschool van dit monument -, in aanwezigheid van leden van het Comité 40-45 Hoorn, een bloemstuk gelegd bij het monument aan de Westerdijk.
OBS De Zonnewijzer is één van de 12 adoptiescholen van de diverse oorlogsmonumenten in de gemeente Hoorn.
Op 7 juli a.s. om 09.30 uur zullen leerlingen van adoptieschool
De Zonnewijzer, in aanwezigheid van leden van het Comité 40-45 Hoorn, opnieuw bloemen leggen bij het monument aan de Westerdijk als herdenking aan de luchtbotsing boven Hoorn van precies 75 jaar geleden.
Uiteraard kan elke belangstellende hierbij aanwezig zijn.
Juni 2019
Foto’s gemaakt door Jan Osinga sr.
Comité 40-45
