Op dinsdag 10 september verzorgen Thea en Jan de Roos een interessante lezing in het centrale kantoor van het hoogheemraadschap in Heerhugowaard. Zij publiceerden onlangs het boek ’Geen soldaat kan de polder regeren!’ over de Noord-Hollandse waterschappen in oorlogstijd.
In hun lezing staan de auteurs stil bij de gevolgen van de Duitse bezetting voor waterschappen. Denk aan de brandstofschaarste die leidde tot enorme problemen voor de bemaling. Dieselolie werd direct zeer streng gerantsoeneerd. Hoe vingen polders met dieselgemalen dat op? En wat deed men toen er eind 1944 geen stroom meer werd geleverd, waardoor de elektrische gemalen stilvielen?
Ingrijpend
Heel ingrijpend was het blank zetten van vele polders, eerst in de meidagen van 1940 door het Nederlandse leger en opnieuw in het voorjaar van 1944 door de Duitse Wehrmacht. De slecht voorbereide waterschappen probeerden te redden wat er te redden viel door snel nooddijkjes aan te leggen. Tot overmaat van ramp bliezen Duitse troepen drie weken voor het einde van de oorlog de IJsselmeerdijk van de Wieringermeer op. De schade in deze polder was enorm.
Foute elementen
Speciale aandacht is er voor de instroom van ‘foute’ elementen in de waterschapsbesturen en het personeel. Hoe ging men daarmee om? Aan de andere kant lieten diverse waterschappers zich van hun goede kant zien door bijvoorbeeld Joodse onderduikers een veilig onderkomen te bieden, zelfs in dienstgebouwen.
Overgeleverd aan Duitse bezetter
Na de verschijning van het boek van Thea en Jan de Roos kan het gangbare idee dat het in de jaren 1940-1945 allemaal wel meeviel met de waterschappen de prullenbak in. Zij waren overgeleverd aan de Duitse bezetter, die altijd het eigen belang in de polder liet prevaleren.
Thea de Roos-van Rooden en Jan de Roos zijn beide historici. Zij publiceerden ieder diverse studies. Thea de Roos was werkzaam in het openbaar bestuur, onder meer als dijkgraaf van waterschap Het Lange Rond in Alkmaar en als hoogheemraad van Rijnland in Leiden. Jan de Roos was jarenlang journalist en redacteur.
De lezing vindt plaats in het kantoor van het hoogheemraadschap, Stationsplein 136, 1703 WC Heerhugowaard. Aanvang 12.15 uur, einde 13.00 uur. Gratis toegang. U kunt zich aanmelden voor de lezing op www.hhnk.nl.
Het bezoek is te combineren met een bezoek aan de museale ruimte ’Waterschat’, waar bezoekers via een gratis audiotour prachtige verhalen kunnen horen over de geschiedenis van het waterschap.
