Aan College van Burgemeester en Wethouders Hoorn
Betreft: art 36 vragen: Onderzoek gevolgen reorganisatie brandweer.
Hoorn, 19 Januari 2016
Geacht College,
Uit onderzoek van EenVanDaag en RTV NH blijkt dat veel brandweervrijwilligers de brandweer de rug toe keren. Oorzaak zo blijkt is een gebrek aan motivatie door strengere eisen en geen gehoor bij het management. De ondervraagde vrijwilligers hebben het gevoel dat er geen aandacht is geweest voor hun positie in de reorganisatie van de afgelopen jaren. Daarnaast zijn veel brandweervrijwilligers ontevreden over keuzes van de leiding. Zij vinden dat er te veel van hen gevraagd wordt omdat ze ingezet worden als beroeps.
Uit het onderzoek bleek dat als iemand kritiek geeft, men hierop wordt afgerekend. Deelnemers gebruiken regelmatig het woord ‘angstcultuur’. Ze ervaren veel bureaucratie, een te grote managementlaag en een kloof tussen werkvloer en top. Landelijk blijkt dat er de afgelopen jaren al meer dan 2000 vrijwilligers op zijn gestapt. Uit het onderzoek blijkt dat een kwart van de ondervraagden dat nu ook serieus overweegt. Aan het onderzoek deden 1100 vrijwilligers mee die aansloten zijn bij de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers. Ook werden er drie WOB verzoeken gedaan en verschillende gesprekken gevoerd met brandweerpersoneel.
Sinds 2008 zijn er bij de brandweer Hoorn ook tal van veranderingen geweest. Zo ging de brandweer van de gemeente over in grotere veiligheidsregio’s, werd er bezuinigd en kwamen er experimenten zoals de mogelijkheid om met minder dan zes mensen op een wagen uit te rukken. Door de regionalisering rukken korpsen niet meer alleen uit voor de eigen gemeente maar voor de hele regio. Voor veel vrijwilligers is dit niet meer op te brengen.
Een van de grote punten van discussie is de maatregel om met minder dan zes manschappen uit te rukken. Voor een kleine brand is dit wel mogelijk, maar bij een woningbrand of wanneer een brand uit de hand loopt of er meerdere meldingen tegelijk komen ontstaan er in de praktijk gevaarlijke situaties. Velen noemen het een ’schijnveiligheid’. Buurtbewoners verwachten van de brandweer dat ze naar binnen gaan terwijl ze feitelijk moeten wachten op versterking. Dit blijkt heel lastig uit te leggen op sommige momenten.
Veel vrijwilligers maken zich zorgen om de veiligheid van brandweerlieden en burgers. Het verontrust ons dat het Veiligheidsberaad en Brandweer Nederland deze signalen niet herkennen.
Wij hebben dan ook de volgende vragen voor u:
Bent u op de hoogte van het onderzoek zoals dat gehouden is door EenVandaag en RTV NH?
Herkent u de signalen uit dit onderzoek en speelt dit ook in onze gemeente c.q. onze veiligheidsregio?
Hoeveel vrijwilligers zijn er in Hoorn en de veiligheidsregio bijgekomen c.q. vertrokken in de periode vanaf 2008, toen de eerste organisatieveranderingen plaatsvonden?
Wordt in onze regio ook gewerkt met ‘Uitruk op maat’? Hoe wordt de maatregel om met minder dan zes manschappen uit te rukken ervaren in Hoorn en onze veiligheidsregio? Heeft dit ook bij ons tot gevaarlijke situaties geleidt?
Wil het college met de veiligheidsregio in overleg treden om de problemen zoals die geconstateerd zijn grondig te onderzoeken? En dan de resultaten terug te koppelen? Bent u ook bereid om met onze lokale brandweervrijwilligers het onderzoek te bespreken en de uitkomsten hiervan aan ons terug te koppelen?
Is de veiligheid voor Hoorn en de regio door de reorganisaties nu toe- of afgenomen en waar blijkt dat uit?
Vriendelijke groet,
Chris de Meij, namens fractie VVD
Bijlage Gevolgen reorganisatiebrandweer EenvanDaag / RTV NH
--------------------------------------------------------------------
Gevolgen reorganisatiebrandweer EenvanDaag/RTV NH
Brandweerlieden: ’Veiligheid burgers neemt af’
Driekwart (74%) van de brandweerlieden vindt dat de veiligheid die de brandweer aan burgers biedt is afgenomen door de recente hervorming van het korps. Ook zorgen experimenten met de personeelsbezetting op brandweerwagens voor onaanvaardbare risico’s voor burgers en brandweerlieden. Dit blijkt uit onderzoek van EenVandaag en Abvakabo FNV onder bijna 600 beroepsbrandweermensen.
Reorganisatie
De afgelopen jaren heeft er bij alle brandweerkorpsen een reorganisatie plaatsgevonden: ze vallen niet langer onder de gemeenten maar onder de veiligheidsregio’s en er hebben diverse bezuinigingen plaatsgevonden. Zo worden in bepaalde regio’s minder beroepsbrandweermensen ingezet en worden beroepskrachten die afvloeien niet vervangen. De helft van de brandweerlieden (51%) geeft aan dat er nu te weinig beroepsmensen zijn om alle taken goed te kunnen vervullen. Zoals een brandweerman zegt: ’Bij een hulpverlening blijft hij/zij maar wat langer bekneld zitten, we hebben dan gewoon te weinig handjes.’
In een schriftelijke reactie laat minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten weten naar aanleiding van dit onderzoek met de veiligheidsregio’s in overleg te gaan. Vakbondsbestuurder Bert de Haas van Abvakabo FNV laat weten dat hij een anoniem online meldpunt gaat openen waar brandweerlieden incidenten en bijna-incidenten kunnen melden. ’De uitkomsten zijn zeer zorgwekkend. Het blijkt weer dat Nederland onveiliger wordt door de obsessie van de politiek om banen te schrappen in de publieke sector. Dat moet echt stoppen.’
‘Bureaucratie toegenomen’
De ondervraagde brandweerlieden zijn zeer kritisch over deze reorganisatie: 56 procent vindt dat de managementlaag veel te groot is geworden en bijna vier op de tien hebben last van teveel bureaucratie. Volgens 82 procent van de beroepsmensen luistert de korpsleiding daarnaast niet of onvoldoende naar het personeel op de werkvloer. ’Compleet incompetent management’, schrijft een brandweerman. ’Het is wachten op ernstige ongelukken. Ze hebben totaal geen benul van wat er speelt binnen de uitrukdiensten.’ Ook ervaart het brandweerpersoneel dat er vooral wordt bezuinigd op uitrukkend personeel, zo geven ze aan in het onderzoek, terwijl de managementlaag gelijk blijft of groter wordt.
‘Experimenten zijn onaanvaardbaar veiligheidsrisico’
Daarnaast hebben de brandweerlieden veel kritiek op experimenten die veel korpsen uitvoeren met de bezetting op brandweerwagens. Wagens rukken uit met minder mensen of met meer vrijwilligers in plaats van beroepskrachten. Zes op de tien brandweerlieden geven aan dit een slechte zaak te vinden. De helft (52%) geeft aan dat er door deze experimenten onaanvaardbare veiligheidsrisico’s worden genomen voor burgers. ’Met vier man uitrukken is op papier leuk,’ aldus een brandweerman. ‘Maar je kan niks bij een brand: we kunnen niet naar binnen, dus als burger ga je dood.’ Volgens 48 procent zijn ook de risico’s voor het brandweerpersoneel onaanvaardbaar. Zoals een brandweerman zegt: ’Ik ga niet naar binnen als we met minder dan 6 personen zijn. Dat risico is voor mezelf echt te groot.’
Vrijwilligers: motivatie daalt
Ook heeft de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers het onderzoek verspreid onder hun achterban, ruim 1.200 mensen die werken bij de vrijwillige brandweer hebben meegedaan. Ook zij geven in meerderheid aan dat de veiligheid van burgers is afgenomen na de reorganisatie. De vrijwillige brandweerlieden noemen ook als belangrijkste probleem de toegenomen bureaucratie. 35 Procent meldt een toegenomen werkdruk na de regionalisering van de brandweer en één op de vijf vrijwilligers heeft door de reorganisatie overwogen te stoppen, of heeft dat recentelijk gedaan.
Vanmiddag op Radio EenVandaag (14:00 uur, radio 1) en vanavond in EenVandaag presenteert Gijs Rademaker de uitslagen van dit onderzoek. Ook zullen Bert de Haas van Abvakabo FNV en de directeur van Brandweer Nederland een reactie geven. Luister het radio-item rechtsboven op deze pagina terug.
Over dit onderzoek
Aan het onderzoek, gehouden van 20 december tot 2 januari, deden ruim 1.840 brandweermensen mee. Hiervan werken er 1259 bij de vrijwillige brandweer en 589 bij de beroepsbrandweer.
Het onderzoek is gehouden samen met Abvakabo FNV. Ook heeft de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers geholpen het onderzoek te verspreiden onder hun achterban.
