Maquette Hoorn 1650 van ene museum naar andere

HOORN - Tijdens de voorjaarsledenvergadering van Vereniging Oud Hoorn van woensdagavond 17 april a.s., in de Oosterkerk, wordt de Maquette Hoorn 1650, in langdurige bruikleen overgedragen aan het Westfries Museum. Ruim 16 jaar was de maquette ondergebracht in het Museum van de Twintigste Eeuw, maar nu krijgt hij een plek in de kelder van het museum op de Roode Steen.

Na afloop van de voorjaarsledenvergadering van Vereniging Oud Hoorn is er gelegenheid voor de aanwezige leden van de vereniging een bezoek aan de gerestaureerde maquette in de grote kelder van het Westfries Museum te brengen. De maquette staat daar opgesteld te midden van archeologische vondsten uit de Gouden Eeuw. Ook het Gerechtigheidspaneel dat ooit in het oude stadhuis hing, krijgt een nieuwe plek in de geheel verbouwde en nieuw ingerichte ruimte.

Een uit de hand gelopen hobby
Na zeven jaar noeste arbeid op de zolder van het majestueuze woonhuis van tandarts Habes aan het Gouw, werd de maquette Hoorn 1650 eind mei 1987 gepresenteerd. Hoorn had zich voor die dag in kleding uit een ver verleden gestoken. Een lange stoet van middel- en Gouden Eeuwers trok onder groot bekijks door de stad, over de Roode Steen naar de Noorderkerk, waar tegen de muur en passant nog een heks werd verbrand. Door haar schuld waren Hoornse schepen op zee vergaan. Muziek uit voorbije eeuwen weerklonk op straat en in de kerk. Daar, in het oudste monument van onze stad, liet Jack Buiten, de man bij wie het allemaal begon, weten ‘de dag van zijn leven te beleven.’ Buiten, ontwerper en bouwer van de maquette, daarbij geholpen door vele vrijwilligers, was ooit onschuldig begonnen met het maken van wat Hoornse woonhuizen en gebouwen op schaal. Voor hij het wist had de stad uit 1650 hem in de kladden. Nog een paar huisjes, steeds groter werd de maquette, totdat de makers uiteindelijk het zeventiende eeuwse Hoorn met havens en Zuiderzee gevangen hadden op een oppervlak van niet minder dan dertig vierkante meter. Basis vormde de kaart van de Amsterdamse cartograaf Joan Blaeu uit 1649. Toenmalig burgemeester Janssens noemde de maquette een ‘geslaagde poging tot herbeleving van ons verleden en verdieping van het heden.’

Een nieuwe plek: het Museum van de Twintigste Eeuw
Slechts zes jaar mocht de maquette in de Noorderkerk staan. In 1993 dreigde de maquette te worden opgeslagen op de zolder van een school. Pogingen om een plek voor de maquette in het Westfries Museum te vinden strandden. Het Museum van de Twintigste Eeuw bood daarop onderdak aan. Het eigendom van de maquette werd ondergebracht in een daarvoor apart opgerichte stichting bij Vereniging Oud Hoorn. Het museum zorgde voor een aparte ruimte en nam vanaf dat moment de volledige zorg, inclusief kosten voor onderhoud en beheer voor zijn rekening. Zo’n 450.000 bezoekers konden de maquette in het pand aan de Bierkade tussen 1994 en eind 2011 aanschouwen.

Eindelijk op de juiste plek
Met de plannen voor de restauratie van het Oostereiland en het nieuwe onderkomen van het Museum van de Twintigste Eeuw kwam januari 2011 een eind aan de behuizing bij het Museum van de Twintigste Eeuw. Gelukkig had het Westfries Museum nu wel belangstelling. Het museum richt zich meer op de Gouden Eeuw en de maquette kan daar een belangrijke rol in spelen.

Rond die tijd verwierf Vereniging Oud Hoorn een belangrijk legaat van mevrouw Groefsema. Met het geld kon Vereniging Oud Hoorn de maquette door Marchel de Bruin laten restaureren. Na 25 jaar was die er ook wel aan toe. Het mooie is dat de naam van mevrouw Groefsema door dit bijzondere legaat voortleeft. Vervolgens slaagde directeur Ad Geerdink van het museum erin nieuwe fondsen aan te boren. Met een filmische presentatie op de achtergrond en de plaatsing van touch screens voor verdiepende informatie, heeft de maquette een plaats in de kelder van het museum gekregen, ingebed in een presentatie van archeologische vondsten en historische voorwerpen. De inwoners en bezoekers van Hoorn hebben in de gerestaureerde maquette en de nieuwe ruimte in het Westfries Museum een unieke en schitterende attractie erbij of terug. Vanaf 20 april te aanschouwen.