Oudste aandeel ter wereld centraal in VOC tentoonstelling in Westfries Museum

HOORN - Bestuursvoorzitter Gerrit Zalm van ABN-AMRO opende vrijdagochtend een tentoonstelling in Hoorn naar aanleiding van de vondst van het oudste aandeel ter wereld. Directeur Ad Geerdink van het Westfries Museum noemde het aandeel ”een cadeau van de geschiedenis”.
 
In het Westfries Archief in Hoorn is recentelijk een spectaculaire vondst gedaan. Tijdens het  onderzoek voor zijn afstudeerscriptie trof geschiedenisstudent Ruben Schalk in het stadsarchief van Enkhuizen een document aan dat bij nader onderzoek het oudste aandeel ter wereld blijkt te zijn. Afgegeven door de Kamer Enkhuizen van de Verenigde Oost-Indische Compagnie op 9 september 1606, drie weken ouder dan het document dat tot nu toe als oudste aandeel ter wereld te boek stond.

Dit unieke archiefstuk is van 10 september t/m 21 november in het Westfries Museum te bewonderen op de expositie ’s Werelds Oudste Aandeel. Samen met nog een andere archiefschat, het origineel van het Octrooi dat de Staten Generaal op 20 maart 1602 aan de VOC verleent en dat bij hoge uitzondering door het Nationaal Archief is uitgeleend.

Goede investering
Er is geen betere plek om het oudste aandeel ter wereld te laten zien dan de enorme kluis van de vroegere ABN AMRO bank in de kelder onder de grote expositieruimte van het museum.  Daar ligt het unieke archiefstuk gebroederlijk naast het Octrooi uit 1602 en het Groot- of kapitaalboek van de VOC-kamer Enkhuizen, ook uit het Nationaal Archief. In dit kapitaalboek liet Pieter Harmensz. zich in april 1602 inschrijven als investeerder in de Kamer Enkhuizen van de VOC. Harmensz. die bode was op het stadhuis van Enkhuizen legde een bedrag van honderdenvijftig gulden in, dat hij in vier termijnen betaalde.
Het gevonden document is een kwitantie voor de betaling van die vierde termijn, die Harmensz. op 9 september 1606 voldeed. Omdat dergelijke papieren verhandelbaar waren worden ze als een vorm van aandeel beschouwd. Dit gebeurde op de oudste aandelenbeurs ter wereld, die van Amsterdam.

Het bijzondere aan het aandeel van Harmensz. is, dat op de binnenzijde vanaf 1612 tot 1650 alle dividenduitkeringen zijn bijgehouden. Daaruit kan worden opgemaakt dat zijn deelname in de VOC Harmensz. de eerste jaren niets opleverde, maar dat het op de langere termijn een meer dan uistekende investering bleek. Op de tentoonstelling kan het document digitaal tot in detail verkend worden en krijgt de bezoeker een toelichting op betekenis van de aantekeningen. Ook komt ontdekker Ruben Schalk in een film aan het woord over zijn vondst.
 
De A is van Aandeel
Rondom deze archiefschatten heeft het museum een tentoonstelling opgezet over de geschiedenis van de VOC en dan in het bijzonder over de twee West-Friese Kamers, die van Enkhuizen en Hoorn.
In 26 thema’s, voor iedere letter van het alfabet één, en aan de hand van een grote verscheidenheid aan objecten wordt de historie van de‘loffelijke compagnie’ uiteen gezet. In een audiotour leidt Mieke van der Weij, bekend radio en tv-presentatrice, u als bezoeker binnen in de wondere wereld van de grootste handelsonderneming van de zeventiende en achttiende eeuw. Een wereld van kooplieden, investeerders, avonturiers en onmetelijke rijkdom, maar ook van geweld, slavernij en corruptie.

Website
De tentoonstelling is een samenwerkingsproject van het museum en het Westfries Archief, met medewerking van het Nationaal Archief en de Provinciale Atlas Noord-Holland. Omdat het aandeel het in zich heeft uit te groeien tot een icoon van het cultureel erfgoed in West-Friesland hebben het archief en het museum ook een website laten maken waarin de inhoud en het belang van het document wordt toegelicht. De website,gemaakt door The Image Firm uit Enkhuizen, is te vinden op www.worldsoldestshare.com en www.oudsteaandeel.nl . Op de site is ook een korte film te zien die over de vondst van het document is gemaakt en die eveneens op YouTube te vinden is.

Partners
Alle activiteiten rond het aandeel zijn mede mogelijk gemaakt door een aantal partners. ABN AMRO bank treedt hierin als hoofdsponsor op. Verder maken ook NSI bv, West-Frieslands enige beursgenoteerde bedrijf, het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord, de Kamer van Koophandel Noordwest Holland en de Stichting Vereniging voor de Effectenhandel het project financieel mede mogelijk. Schildersbedrijf Erik Boogaard en Phoenix Pallets uit Hasselt leverden een bijdrage in natura.

http://www.oudsteaandeel.nl