Ramadan, ook in Hoorn

COLUMN

Ik hoef u niets te vertellen: De Ramadan, de Islamitische vastenmaand, is begonnen en eindigt op 10 september. En vasten, dat wil zeggen tussen zonsop- en zonsondergang valt niet mee in de zomer: noch in een warm land als Marokko, noch in Nederland. De in Nederland alom aanwezige hoge luchtvochtigheidsgraad (in Marokko is de lucht droger, dus is het ’’even anders’’), maakt het voor onze moslimbroeders en zusters extra moeilijk: lange dagen, zeker bij hoge temperaturen. Zo mag je op donderdag 11 augustus niet eten en drinken tussen 3.41 uur en 21.16 uur, ruwweg zo’n 18 en een half uur. En overdag mag zelfs de liefde niet bedreven worden! En omdat de dagen al weer aan het korten zijn, gaat er elke dag wel een paar minuten vanaf, maar of dat zoden aan de urendijk zet, waag ik te betwijfelen.

Je kunt beter vasten in december, zo rond de ’donkere dagen van Kerstmis’’, wanneer de zon om 8.15 uur opgaat en om 17.45 uur ondergaat: 10 en een half uur. Maar in beide gevallen komen bij moslims klachten voor als duizeligheid en hoofdpijn; dat komt van het vasten. Dat kan ook u als niet-moslim overkomen wanneer u wel ontbijt, maar uw lunch overslaat en uw avondeten of diner maar blijft uitstellen. Pas wanneer u gegeten hebt, zakt uw hoofdpijn weg. Er zijn moslims die het vasten en in het bijzonder het niet-drinken heel serieus nemen; zo zullen ze hun speeksel niet doorslikken. Wanneer een moslim zijn fluim uitspuugt wanneer hij mij voorbijgaat (dit wordt door ons vaak als een belediging opgevat!) neem ik hem dat niet kwalijk, integendeel, ik wens hem een gezegende ramadan. Moslima’s daarentegen zal je niet vaak hun fluim zien achterlaten.

Bij zonsondergang ’’breekt’’ men volgens de voorschriften de vasten en mag men eten. Er komt dan een maaltijdsoep (de Harira) op tafel. Hier en daar te koop in verpakking (water erbij en opwarmen), maar de thuis gekookte en gemaakte is véél lekkerder. Verder brood, hallal vlees, hardgekookte eieren, dadels enz. Hebt u moslimburen en nodigen zij u voor deze avondmaaltijd(de IFTAR) uit, gewoon aannemen die uitnodiging, u weet niet wat u proeft! En neem ook de uitnodiging aan het Suikerfeest (waarmee de vasten eindigt) mee te maken: er komt allerlei zoetigheid op tafel.

De ramadan schuift, net als andere moslimhoogtijdagen, elk jaar zo’n één tot twee weken naar voren. De oorzaak zit in de door hen gehanteerde kalender. Wij gebruiken het zonnejaar dat 365 dagen telt, zij het maanjaar dat minder dagen telt. De komende jaren zullen de moslims nog wel moeten vasten gedurende de zomer. Daarbij wens ik hen heel veel sterkte, want het valt niet mee in Nederland.

Wie vasten? In principe iedereen, jong en oud, maar er zijn uitzonderingen; Ouderen (boven 65) hoeven niet, maar doen het gewoonlijk nog steeds. Ook jonge kinderen tot ongeveer 10 jaar zijn ’’vrijgesteld’’, evenals reizigers, zieken, zwangere en zogende vrouwen. Op de jonge kinderen na wordt van deze groepen wel verwacht dat men de vasten ’’inhaalt’’, dat hoeft geen hele maand achtereen te zijn, het mag ook in weekends.

Wie tijdens de ramadan in een moslimland verblijft kan constateren dat de vasten invloed heeft op het dagelijks leven. Winkeliers, met name in toeristische gebieden, zitten suffig in hun winkeltje en ook bij bedrijven valt de productie terug naar een lager peil. Het is dus logisch dat moderne werkgevers de vasten als een anachronisme beschouwen, maar afschaffen? Zover is men nog niet. Wel zijn er moslims die de vasten de vasten laten en het afdoen met een ZAKAAT, een gift voor ’’het goede doel’’, want ook dat mag. Ook als je door ziekte gedwongen geweest bent de vasten een aantal dagen te ’’breken’’ hoef je niet ’’in te halen’’ wanneer je een zakaat geeft.

Wie deze praktijk vergelijkt met de RK-vastentijd (de 40 dagen voor Pasen - wij deden er wel langer over) ziet een overeenkomst ontstaan. Wij RK christenen doen vaak al niet aan die vasten, maar geven middels de bisschoppelijke vastenactie geld (de zakaat!) aan een goed doel en soms ook niet, maar dan beperken wij ons in onze consumptie. Ik zie het er nog van komen dat de ramadan (het is de naam van de maand) uitsterft als vasten en evolueert in de richting van onze 40-dagen tijd. Dat zal alleen nog generatie’s lang duren.

Vandaag wens ik iedere moslimbroeder en zuster, al is het wat aan de late kant (maar beter laat dan nooit), een gezegende ramadan en een vrolijk Suikerfeest tot besluit.

Evert van Bunnik