Jules Chéret, de ’vader van het affiche’, in het Affichemuseum

HOORN - Na de bijzondere tentoonstelling van Russische filmaffiches uit de jaren ’20 gaat het Affichemuseum in Hoorn deze zomer terug naar de wortels van de affichekunst. Jules Chéret, van wiens werk van 4 juli t/m 3 oktober een (zeldzaam) overzicht wordt gepresenteerd, geldt immers als de ’vader van het affiche’.

Chéret (1836-1932), schilder en lithograaf, heeft, mag men gerust zeggen, als ’uitvinder’ van het artistieke affiche in de tweede helft van de negentiende eeuw het gezicht van Parijs veranderd. Niet eerder immers was de kleur en bravoure van de schilderkunst letterlijk op straat gebracht. Al ruim een eeuw tevoren was (door de Oostenrijker Aloys Senefelder) de lithografie uitgevonden maar het was de Parijzenaar Chéret die er de kapitale reclame-mogelijkheden van inzag en als visionaire innovator de techniek verder ontwikkelde. Als beeldend kunstenaar begreep hij dat met een pakkend beeld meer publieke aandacht viel te winnen dan met de stijve letterplakkaten die tot dan toe werden verspreid.

Met zijn flamboyante afbeeldingen van cabaretdanseressen veroverde hij op slag de harten van de Parijzenaars, die, opgewonden door de noviteit, niet zelden hebzuchtig de kleurrijke en sprankelende affiches van de muren trokken als de lijm nog nat was. In zijn eigen steendrukkerij schiep Jules Chéret zijn uitbundige plakkaten voor zowel het Parijse uitgaansleven (cabarets, theater, cafés, exposities, paardenrennen) als ook voor commerciële adverteerders.

Chéret was een gesoigneerde heer die een liefhebber lijkt te zijn geweest van de dames want voor welk product of doel dan ook zette hij altijd met zichtbaar genoegen een voyante vrouwengestalte centraal. Het is niet overdreven te zeggen dat hij en zijn gretige adept Toulouse Lautrec het Parijse fin de siècle het joyeuze aanzien hebben gegeven dat het tot vandaag nog altijd heeft. Onvergetelijk zijn immers de affiches van Chéret en Toulouse Lautrec voor de Moulin Rouge, voor de danseres La Goulue en voor de Folies Bergères met de cancan-danseressen in heur wervelende rokken.

Maar ook voor minder wufte doelen (Salamander-kachels, het warenhuis Le Printemps, een petroleumlamp – alle ook te zien in Hoorn) is het een en al uitbundige levensvreugde met ronddansende dames. Zie overigens het bedriegelijke reliëf van de naam Salamandre dank zij de geraffineerde schaduwletters. Zelfs benzine (Benzo-Moteur) wordt door een schoonheid in éblouissante winterjas aangeprezen met op de achtergrond een antieke voiture, bestuurd door natuurlijk een kokette madame. Parijs vond al gauw een naam voor zulke levenslustige dames: ’chérettes’!

Met de unieke tentoonstelling van de affiches van Jules Chéret, merendeels uit particuliere collectie, bruist deze zomer het Parijse ’joie de vivre’ in de stemmige zalen van het Affichemuseum.