Stille tocht en Herdenking in Hoorn

HOORN - Jaarlijks wordt er in Hoorn op 4 mei een Stille Tocht gehouden. Deze tocht begint om 19.25 uur. Vertrekpunt: Westerdijk, bij het eerste handje. Route: Westerdijk- Verlengde Nieuwsteeg – Achterom – Grote Noord – Rode Steen – Kerkstraat en Kerkplein.

Aanleiding route Stille Tocht:
Ieder jaar op 4 mei vindt in heel Nederland de Nationale dodenherdenking plaats. Ook in Hoorn staat om acht uur ‘s avonds de tijd even stil en gedenken wij de doden bij het monument voor de Grote Kerk op het Kerkplein.

Voordat de herdenking plaats vindt lopen veel mensen mee in de jaarlijkse “Stille Tocht” van de Westerdijk door de stad naar het Kerkplein. Veel Hoornse mensen zijn met het bestaan van de tocht wel aardig op de hoogte maar steeds minder mensen weten (nog) de tragische betekenis achter deze route.

Op de plaats waar de Stille Tocht namelijk eindigt, werden op 4 jan. 1945, als vergelding op het neerschieten van de Nederlandse S.S.- Rottenführer George Herlee (op 30 dec. 1944), vijf onschuldige Nederlandse burgers gefusilleerd. De vijf werden die bewuste ochtend in een vrachtwagen vanuit het Huis van Bewaring aan de Weteringschans in Amsterdam overgebracht naar Hoorn, om vervolgens op het Kerkplein te worden doodgeschoten.

George Herlee werd al geruime tijd door het regionale verzet gezocht. Op 30 dec. 1944 kreeg de Hoornse knokploeg een bericht door dat Herlee in de stad was gesignaleerd. Herlee was één van de beruchtste jagers op onderduikers en illegalen in de Kop van Noord Holland. Vele slachtoffers had hij al opgespoord. De meeste hiervan kwamen terecht in gevangenissen als het Huis van Bewaring aan de Weteringschans in Amsterdam. Daar werd men gefolterd en vernederd om maar een bekentenis los te krijgen. Overleefde iemand deze martelpraktijken dan werd men daarna veelal geëxecuteerd in de duinen bij Bloemendaal aan Zee of op de Waalsdorpervlakte. Hannie Schaft en Johannes Post zijn hier een voorbeeld van.

George Herlee werd door het verzet in de toenmalige kapperszaak aan de Nieuwstraat doodgeschoten. Als vergelding daarop lieten de Duitsers dus vijf gevangenen uit de Weteringschans naar Hoorn overbrengen. De vijf onschuldigen kwamen met de vrachtauto via de Westerdijk, het Achterom, de Geldersesteeg, het Grote Noord en de Rode Steen Hoorn binnen, en werden vervolgens op het Kerkplein, staande tegen de muur van de Grote Kerk, geëxecuteerd. In de muur van deze kerk is het Monument geplaatst, hetgeen is onthuld in 1947 door de echtgenote en dochter van een der gefusilleerden. Hier stierven:

Johan Versfelt Den Haag 29 mei 1886 - † 04-01-1945 (58) 
Gerardus Jonker Amsterdam 16 oktober 1903 - † 04-01-1945 (41)
Jacob Wilhelm Jansen Amsterdam  15 december 1910 - † 04-01-1945 (34)
Hendrikus Marinus Imming Amsterdam  19 juli 1917 - † 04-01-1945 (27)
Johan Theodoor J. Jansen Bandoeng N.I.  21 maart 1921 - † 04-01-1945 (23)

Deze route werd na de oorlog dan ook de route van de jaarlijkse “Stille Tocht”.

Om meer bekendheid te geven aan het hoe en waarom van deze Stille Tocht, is de route gemarkeerd met de vier beelden (handen) van de verzetsvrouwe Truus Menger-Oversteegen.

De tocht wordt begeleid door een trommelaar die met de wijkagent voorop loopt en het looptempo aangeeft. Direct daarachter lopen leerlingen van basisscholen in Hoorn die bloemen meedragen. Bij elk ”handje” wordt even stilgestaan en een boeketje neergelegd. Achter deze leerlingen loopt het comité met de burgemeester van Hoorn, dhr. O. van Veldhuizen en een groot aantal inwoners. Ook zij kunnen bloemen neerleggen. De stoet komt tegen 20.00 uur bij de Grote Kerk aan. Daar wordt The Last Post gespeeld door een trompettist, het Wilhelmus wordt gezongen. Daarna wordt er 2 minuten stilte gehouden. Daarna volgt de kranslegging en een toespraak.