Beroemd leesplankje in Museum van de Twintigste Eeuw
8-2-2012
HOORN - Ruim 100 jaar geleden kwam het beroemde leesplankje Aap-Noot-Mies op de markt. Generaties schoolkinderen leerden vanaf 1910 lezen met dit leesplankje, de bijbehorende vertelselplaat, het letterdoosje, het leesboekje en het klassikale leesbord. In de overzichtstentoonstelling Aap-Noot-Mies toont het Museum van de Twintigste Eeuw van 11 februari tot en met 28 oktober 2012 dit beroemde plankje nog vele andere varianten en veel schoolplaten.
Het leesplankje is ontworpen door de onderwijzer M.B. Hoogeveen, die een klassikale versie van het leesplankje in zijn klas gebruikte voor het leesonderwijs. Deze versie van het plankje werd nooit uitgegeven. Pas een paar jaar later, in 1897, ontwierp Hoogeveen een leesplankje dat door uitgeverij M.D. Brinkgreve in Deventer werd uitgebracht. Dit plankje begon met de woorden Raam Roos Neef Fik Gat. De meningen over dit plankje waren lang niet altijd even positief.
Vertelselplaat Jetses
Het succes kwam pas vanaf 1910, toen de leesmethode overgenomen werd door uitgeverij Wolters. Zij gaven illustrator Cornelis Jetses de opdracht om de tekeningen op het plankje te maken. In 1931 werd de methode aangepast en verscheen er ook een nieuwe versie van de vertelselplaat bij de verbeterde leesplank. In deze nieuwe versie zijn de figuren aangepast aan de mode van de tijd.
Andere plankjes
Niet iedereen zal zich het leren lezen met het leesplankje Aap Noot Mies herinneren. Zo werd er voor het katholieke onderwijs door de Tilburgse Frater E. Becker het leesplankje ontworpen met de woorden: Aap Roos Zeef. En ook voor de leerlingen in de voormalige kolonie Nederlands-Indië werd er een speciaal leesplankje gemaakt. Dit plankje begon met de woorden Jaap Gijs Dien.
Productie Nationaal Onderwijsmuseum
De expositie Aap-Noot-Mies is samengesteld door het Nationaal Onderwijsmuseum en van 11 februari tot en met 28 oktober 2012 te zien in het Museum van de Twintigste Eeuw in Hoorn. Dit nostalgische museum is eind 2011 verhuisd naar een voormalig gevangeniscomplex op het Oostereiland bij de haven van Hoorn. Voor meer informatie: www.museumhoorn.nl of 0229-214001.
Reactie: (A. Baas, België)
11-2-2012, 20:55
Het leesplankje heeft het lang uitgehouden. In de eerste klas op de Prinses Marijke school in HN-Noord werd het in 1971-2 nog gebruikt. Slechte herinneringen aan deze school wegens vervelende onderwijzeres, maar niet wegens plankje dat me altijd positief is bijgebleven - na opening van de nieuwe school in Risdam (Troubadour) heb ik sinds 1972 lagere school daar gevolgd. Andere leesmethode aldaar, maar mijn herinnering aan het plankje met de oranje plastic blokjes met zwarte letters blijft.