Voorstelling Hoorns taartarrest op 28 oktober gratis toegankelijk
19-10-2011
HOORN - De Hoornse acteur Frederik de Groot beeldt met authentiek historisch beeldmateriaal uit 1910 vrijdagavond 28 oktober het Hoorns taartarrest uit. Met deze voorstelling én een voordracht van de Hoornse strafrechtadvocaat H. ter Brake herdenken de gemeente Hoorn en het Westfries Archief op 28 oktober de 100ste verjaardag van het zogeheten Hoornse Taartarrest. Dit is een beroemde principe-uitspraak van de Hoge Raad der Nederlanden vanwege een moordzaak in Hoorn. Het Hoornse Taartarrest is nog altijd van grote betekenis en is verplichte studiekost voor iedere student Nederlands recht.
Op 28 oktober is er in de Noorderkerk een officiële herdenking van het Hoornse Taartarrest. Zo is er ’s middags speciaal voor juristen een lezing van prof. mr. B.E.P. Myjer (rechter bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg en bijzonder hoogleraar Mensenrechten aan de VU) over de betekenis van het arrest. Mr. E.J. van der Molen, president van de Rechtbank Alkmaar, zal het onderwerp inleiden.
Avondprogrammma
Inwoners van Hoorn en andere belangstellenden zijn 28 oktober welkom bij het avondprogramma in de Noorderkerk. Daar geeft acteur Frederik de Groot een voorstelling. Met authentiek historisch beeldmateriaal beeldt hij de gebeurtenissen rond het Hoornse taartarrest uit. De Hoornse strafrechtadvocaat en docent aan de VU, mr. dr. H.K. ter Brake zal vervolgens stilstaan bij de betekenis van het arrest.
Verkeerde slachtoffer
Honderd jaar geleden overleed in Hoorn de echtgenote van gemeentebode Willem Markus na het eten van een taart. Het was meteen duidelijk dat er gif in had gezeten en dat niet mevrouw Markus, maar haar man het doelwit van de aanslag was geweest. Al snel werd de dader, een oud-collega, opgepakt. Hoewel de dader niet de vrouw van de marktmeester wilde vermoorden, werd hij toch wegens moord veroordeeld. Dat de verkeerde persoon overleed, veranderde de verwerpelijke daad volgens de Hoge Raad niet in doodslag. Het juridisch principe dat hierdoor werd vastgelegd, staat bekend als “voorwaardelijke opzet”.
Mail uit Canada
De aankondiging van de herdenking leverde bijzondere reacties op. De Hoornse wethouder Roger Tonnaer, tevens voorzitter van het Westfries Archief: “Veel mensen in Hoorn en de regio kenden die geschiedenis niet. Daar is door de publiciteit eromheen nu verandering in gekomen. Bij de moordaanslag viel niet alleen een dodelijk slachtoffer. Ook het 14-jarig dienstmeisje, Grietje Appelman, werd ziek na het eten van de taart. Na een aantal kritieke dagen herstelde zij gelukkig. De tragische gebeurtenis maakte zoveel indruk dat zij dit verhaal, tot aan haar dood in 1984, elk jaar weer aan haar kinderen vertelde. Haar zoon heeft mij er vanuit Canada naar aanleiding van de publiciteit uitgebreid over gemaild.”
Onbekend lied
Een inwoner uit Blokker stuurde gemeente en Westfries Archief de complete tekst van een lied waarvan hij nu pas de betekenis begreep. Zijn inmiddels 85-jarige schoonvader, J. Oud uit Oosterblokker, zong dat lied in 1934 al als hij samen met zijn vader naar de kaasmarkt in Alkmaar reed. Het bevatte onder meer deze tekst De vrouw en het meisje aten van de gestuurde taart, bewaarde men voor Markus zijn rantsoen, zo bleef de man gespaard. Het Westfries Archief probeert nu met behulp van de heer Oud ook de melodie vast te leggen.
Aanmelden
Belangstellenden kunnen zich voor de bijeenkomst op 28 oktober op de volgende manieren aanmelden: via http://tinyurl.com/hoornse-taart , via email: taart@wfa.nl of telefonisch via 0229 282500. De bijeenkomst in de Noorderkerk begint om 20.00 uur en is rond 22.30 uur afgelopen.
Reactie: (Theo Emke)
26-10-2011, 11:21
Grietje Appelman is volgens mij een dochter van Jacob Appelman en Maria van Harlingen, geboren op 15 mei 1896 in de Peperstraat 19, Hoorn, ingeschreven onder de naam Margaretha. Zij trouwde op 25 juli 1918 te Hoorn met Albertus Petrus Bongers, broodbakker (geboren op 21 september 1895 te Arnhem). Hun zoon is dan Wim Bongers die naar Canada emigreerde.
Reactie: (Jan appelman)
24-10-2011, 11:50
Vrienden,
Ik ben al jaren bezig met familie onderzoek. Ik denk wel dat Grietje Appelman in het bekende taartvergiftigings verhaal,geboren is in Hoorn op 11-11-1895, en dochter was van Wilhelmus Jacobus Appelman en Dieuwertje de Vries, later getrouwd in Haarlem met Wiggelt Antoon van Daalen.(Zie Westfries Archief:familie Appelman, nummer VI 81, blz 46)
Reactie: (Qwartje)
20-10-2011, 11:39
@Paul de la Haize
Het arrest is honderd jaar oud, @heer De la Haize, en dateert op zichzelf al van 'n aantal jaren na de misdaad. Zelfs de dienstbode van de Markusjes, Grietje Appelman (die op de photographie vanuit heur bedstee veel uiterlijke gelijkenis vertoont met een van de vrouwen van Rembrandt van Rijn, maar dit terzijde), zou dan zo'n 120 jaar moeten zijn. Ik geef u weinig kans. Misschien dat ’n enkel gekkie in Normandië zo’n ouderdom wel eens haalt. Tenslotte bereikte de Parisiënne Jeanne Calment de leeftijd van 122 jaar. Maar hier in Holland is zulks een zeldzaamheid die nog bereikt moet worden.
Of er nog nazaten van de deerlijk getroffen echtelieden Markus bestaan zal ik inmiddels nagaan. De familienaam komt in al z’n varianten schaars voor in Nederland.
Waar ik wel over beschik, is de volledige tekst van het smaadlied annex smartlap dat naar aanleiding van de taartmoord geruime tijd een besmuikt opgevoerde bruilofts-topper was. Ik zal dat hier niet weergeven. In de eerste plaats vraagt u er niet om. Ten tweede wil ik het hogere juristendom dat volgende week in De Noorderkerk tijdens de herdenkings-manifestatie ‘een woordje doet’ geen gras voor de voeten wegmaaien. Ze hebben het al moeilijk genoeg. Dat vind u toch ook wel?
Reactie: (Wally Ooms)
20-10-2011, 10:10
@Paul de la Haize
Ik ben er vrijwel zeker van, heer de la Haize, dat u antwoord gaat krijgen op uw vraag. Er zijn speurneuzen binnen de gemeenschap en met name op dit forum, die zich volgaarne zullen storten op deze geschiedenis.
Uw naam is mij overigens onbekend en er begint ook nergens een belletje te rinkelen. Heeft u een Hoornse achtergrond of bent u om andere redenen geinteresseerd in deze boeiende histoire?
Reactie: (Paul de la Haize)
20-10-2011, 09:15
Is dit de echtgenote van gemeentebode Willem Markus op de afbeelding of is het 'zomaar' een plaatje? Zo ja, wie leeft daar nog?